sanalbasin.com üyesidir DMCA.com Protection Status

Kayıp ve saklı bir tarih: Mîreliyan köyü

1990'lı yıllardaki politikalardan nasibini alan köylerden biri de Silvan ilçesine bağlı Mîreliyan köyü. Bu köydeki her toprak parçasının altın gizli bir tarih ortaya çıkıyor.

VAN VE DİYARBAKIR HABERLERİ 26.06.2021, 16:59 26.06.2021, 17:11
Kayıp ve saklı bir tarih: Mîreliyan köyü

Deniz İke / Diyarbakır 

Gazete Emek- Bölge de 1989-1994 yılları arasında çok büyük bir tahribat yaşandı.  Bu köylerden biri de Diyarbakır’ın Silvan ilçesine bağlı Alibey diğer Kürtçe ismiyle Mireliyan köyüdür. Bir çok medeniyetin geçtiği bu bereketli topraklar hala o dönemin izlerini taşıyor. Köyün çevresinde Asurlular döneminde toplanma alanları için yapılan ve el yapımı olan küçük tepeler var. Kritik zamanlarda ve sorunlarını tartışmak için çevredeki köylüler bu tepelerin etrafında toplanmış. Ayrıca 1915'teki Ermeni Soykırımı'ndan önce bu köyün sakinlerinin tamamı Ermeni'ydi ve hatta iki yıl önce buradan Süryani ve Ermenilere ait eserle çıkarıldı.

Show TV'de deprem! Kim Kardashian'a yönelik sözleri ile gündem olan Ece Üner istifa etti

Mîreliyan köyü Silvan'a 23 km, Diyarbakır merkeze 65 km uzaklıktadır. Bir ay önce bu köy balık ölümüyle gündeme gelmişti ve biz de bu köye balıkların ölümüyle ilgili bir haber hazırlamak için geldik. Köye girdiğimizde ise her tarafı tarih kokan bir köy ile karşılaştık. Mîreliyan köyü 1915 yılından önce bir Ermeni köyüydü ve Ermeni soykırımında bir çok Ermeni katledildi. Soykırımdan kurtulanların birçoğu ise Silvan ve Diyarbakır’a yerleşti. Ermeni soykırımının ardından 1994 yılında köy tekrar boşaltıldı.  Mîreliyan köyü sakinleri devletin koruculuk dayatmasını kabul etmedi.

Diyarbakır'da AKP'li Başkan ve 24 TV'den ilginç senaryo; Doğmamış çocuklar bile HDP'den AKP'ye geçmiş!

Bunun üzerine köylüler Silvan, Amed merkeze ve Türkiye metropollerine göç etmek sorunda kalmış. Köylüler birkaç yıl sonra tekrar döndüler ve köylerini yeniden inşa ettiler.

Mîreliyan köyünde 68 yaşındaki Seyfettin Günbatan bizi karşılıyor ve köy hakkında bilgi veriyor. Seyfettin Günbatan, Süryaniler tarafından yapılmış sokakları, patikaları ve tepeleri gezdirerek, bize bilgi veriyor. Yıkık bir ahırı işaret eden Seyfettin amca, "Büyüklerimizin anlattığına göre Ermeni soykırımı sırasında bir Ermeni'yi bu ahıra saklamışlar fakat askerler bunu fark edip onu öldürmeye çalışmışlar. Ancak sırtındaki altın kemeri fark edince kemeri çıkarıp Ermeni yurttaşı öldürmeleri için köylülere verirler. Köylüler ise onun köyden sağ çıkmasını sağlamışlar" diye konuştu.

KATLİAM VE MÎRELIYAN KÖYÜNÜN BOŞALTILMASI

Köyün eski muhtarı olan Seyfettin Günbatan köy hakkında şu bilgileri veriyor: "Büyüklerimizin anlattıklarına göre bu köy eskiden bir Ermeni köyüydü. Ermeni soykırımından önce iki Müslüman hane köye yerleşmiş ve Ermeniler onlara konut vererek bu köyde yaşamalarına yardımcı olmuş. Ancak Ermeni soykırımının başlangıcında bu iki Müslüman hane devlet ile işbirliği yaparak Ermenilere saldırmış. Katliamdan sonra bütün köy Müslümanların eline geçmiş.
Mîreliyan köyü ile birlikte 33 köy devlet ile işbirliği yapan Hacı Reşîd ağaya veriliyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla bölgedeki tüm köyler boşaltılır ve geriye sadece Mîreliyan kalır. Hacı Raşid ağa da devlete giderek, 'Eğer Mîreliyan'ı boşaltmak istiyorsanız, köyde bir kargaşa çıkarın o zaman tüm köylüler bir yerlere gider ve köy boşaltılır' demiş.


Büyüklerimizin anlattığına göre soykırımdan sadece üç Ermeni evi kurtulmuş. Onlar da soykırımdan kurtulmak için Müslüman olmuşlar ve zamanla hacca gitmişler. Hayatta kalanlar ise Silvan ve Amed'e yerleşmiş. Köyde bir kilise yeri vardı ama o da 1996 yılında iş makinaları ile yıktılar."

SÜRYANİ VE ERMENİLERİN ESERLERİ

Köyde yaşayanların mevcut sayısının en az 700 kişi ve 100'den fazla aile olduğunu söyleyen Günbatan, köylülerin geçim kaynağının tarım ve hayvancılığa dayandığını belirterek," Mîreliyan köyünün geçim kaynağı her zaman tarım ve hayvancılık olmuştur. Ermeniler zamanında da durum böyleydi ama Ermeniler el sanatlarında çok ileriydiler ve demircilik de yapıyorlardı. Mîreliyan tarihi zengin ve önemli olan bir köydü.
Bakın köyün etrafındaki bu tepeler Asurlular dönemindeki el yapımı. Köyle ilgili şeyler bu tepede konuşulup karara bağlanırmış. Her tepenin böyle bir tarihi vardır. İki yıl önce Asurilere ait eserler çıkarıldı. Hatta Ermenilere ait eserler de sık sık bulunur ve köyden çıkarılırdı. Bugün nereye bakarsanız bakın, bu toprakların her tarafından tarih akıyor" dedi.

BALIK ÖLÜMLERİ

Geçtiğimiz günlerde dere yatağında yaşanan balık ölümlerine ilişkin de bilgi veren Günbatan konuşmasını şu sözlerle sonlandırdı: "Ülkemizin her yerinde HES ve barajlar yapıldı. Baraj ve HES’ler sebebi ile doğa katliamı devam ediyor. Bölgede inşa edilen HES'ler ve barajlar nehirler ve akarsular üzerinde çok büyük olumsuz etki yaratıyor. Son 50 yılda ikinci kez bu tür balıklar toplu halde ölüyor. 20 yıl önce bir tütün fabrikasının çöplerinin nehre atılması sonucu benzer bir sahne ortaya çıkmıştı. Şimdi ise ölüm nedenlerinin tarım ilaçları olduğu söyleniyor. Ama en büyük sebep HES ve barajlar."

Yorumlar (0)
21
açık
Günün Anketi Tümü
Hangi İttifakın düşünce ve yol haritasını kendinize daha yakın görüyorsunuz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 7 17
2. Adana Demirspor 8 17
3. Konyaspor 8 17
4. Galatasaray 8 17
5. Trabzonspor 8 16
6. Beşiktaş 8 15
7. Fenerbahçe 7 14
8. Kayserispor 8 12
9. Kasımpaşa 8 12
10. Gaziantep FK 8 11
11. Alanyaspor 8 9
12. Giresunspor 7 8
13. Karagümrük 6 6
14. Antalyaspor 7 6
15. İstanbulspor 6 5
16. Ankaragücü 7 4
17. Sivasspor 8 4
18. Hatayspor 7 4
19. Ümraniye 8 2
Takımlar O P
1. Keçiörengücü 7 14
2. Eyüpspor 7 14
3. Sakaryaspor 7 12
4. Pendikspor 7 12
5. Bodrumspor 7 11
6. Manisa FK 6 11
7. Boluspor 6 11
8. Bandırmaspor 6 11
9. Samsunspor 7 10
10. Rizespor 6 9
11. Tuzlaspor 7 9
12. Göztepe 7 8
13. Adanaspor 7 7
14. Gençlerbirliği 6 6
15. Altay 7 6
16. Erzurumspor 5 3
17. Altınordu 6 3
18. Ö.K Yeni Malatya 7 3
19. Denizlispor 6 2
Takımlar O P
1. Arsenal 8 21
2. M.City 8 20
3. Tottenham 8 17
4. Brighton 7 14
5. Chelsea 7 13
6. M. United 7 12
7. Newcastle 8 11
8. Fulham 8 11
9. Liverpool 7 10
10. Brentford 8 10
11. Everton 8 10
12. Leeds United 7 9
13. Bournemouth 8 9
14. Aston Villa 8 8
15. West Ham United 8 7
16. Southampton 8 7
17. Crystal Palace 7 6
18. Wolves 8 6
19. Nottingham Forest 7 4
20. Leicester City 7 1
Takımlar O P
1. Barcelona 7 19
2. Real Madrid 7 19
3. Athletic Bilbao 7 16
4. Real Betis 7 15
5. Atletico Madrid 7 13
6. Osasuna 7 13
7. Real Sociedad 7 13
8. Villarreal 7 12
9. Valencia 7 10
10. Celta Vigo 7 10
11. Mallorca 7 8
12. Rayo Vallecano 6 7
13. Girona 7 7
14. Getafe 7 7
15. Real Valladolid 7 7
16. Espanyol 7 5
17. Sevilla 7 5
18. Almeria 7 4
19. Cadiz 7 4
20. Elche 6 1