Kayıp ve saklı bir tarih: Mîreliyan köyü

1990'lı yıllardaki politikalardan nasibini alan köylerden biri de Silvan ilçesine bağlı Mîreliyan köyü. Bu köydeki her toprak parçasının altın gizli bir tarih ortaya çıkıyor.

DİYARBAKIR HABERLERİ 26.06.2021, 16:59 26.06.2021, 17:11
Kayıp ve saklı bir tarih: Mîreliyan köyü

Deniz İke / Diyarbakır 

Gazete Emek- Bölge de 1989-1994 yılları arasında çok büyük bir tahribat yaşandı.  Bu köylerden biri de Diyarbakır’ın Silvan ilçesine bağlı Alibey diğer Kürtçe ismiyle Mireliyan köyüdür. Bir çok medeniyetin geçtiği bu bereketli topraklar hala o dönemin izlerini taşıyor. Köyün çevresinde Asurlular döneminde toplanma alanları için yapılan ve el yapımı olan küçük tepeler var. Kritik zamanlarda ve sorunlarını tartışmak için çevredeki köylüler bu tepelerin etrafında toplanmış. Ayrıca 1915'teki Ermeni Soykırımı'ndan önce bu köyün sakinlerinin tamamı Ermeni'ydi ve hatta iki yıl önce buradan Süryani ve Ermenilere ait eserle çıkarıldı.

Show TV'de deprem! Kim Kardashian'a yönelik sözleri ile gündem olan Ece Üner istifa etti

Mîreliyan köyü Silvan'a 23 km, Diyarbakır merkeze 65 km uzaklıktadır. Bir ay önce bu köy balık ölümüyle gündeme gelmişti ve biz de bu köye balıkların ölümüyle ilgili bir haber hazırlamak için geldik. Köye girdiğimizde ise her tarafı tarih kokan bir köy ile karşılaştık. Mîreliyan köyü 1915 yılından önce bir Ermeni köyüydü ve Ermeni soykırımında bir çok Ermeni katledildi. Soykırımdan kurtulanların birçoğu ise Silvan ve Diyarbakır’a yerleşti. Ermeni soykırımının ardından 1994 yılında köy tekrar boşaltıldı.  Mîreliyan köyü sakinleri devletin koruculuk dayatmasını kabul etmedi.

Diyarbakır'da AKP'li Başkan ve 24 TV'den ilginç senaryo; Doğmamış çocuklar bile HDP'den AKP'ye geçmiş!

Bunun üzerine köylüler Silvan, Amed merkeze ve Türkiye metropollerine göç etmek sorunda kalmış. Köylüler birkaç yıl sonra tekrar döndüler ve köylerini yeniden inşa ettiler.

Mîreliyan köyünde 68 yaşındaki Seyfettin Günbatan bizi karşılıyor ve köy hakkında bilgi veriyor. Seyfettin Günbatan, Süryaniler tarafından yapılmış sokakları, patikaları ve tepeleri gezdirerek, bize bilgi veriyor. Yıkık bir ahırı işaret eden Seyfettin amca, "Büyüklerimizin anlattığına göre Ermeni soykırımı sırasında bir Ermeni'yi bu ahıra saklamışlar fakat askerler bunu fark edip onu öldürmeye çalışmışlar. Ancak sırtındaki altın kemeri fark edince kemeri çıkarıp Ermeni yurttaşı öldürmeleri için köylülere verirler. Köylüler ise onun köyden sağ çıkmasını sağlamışlar" diye konuştu.

KATLİAM VE MÎRELIYAN KÖYÜNÜN BOŞALTILMASI

Köyün eski muhtarı olan Seyfettin Günbatan köy hakkında şu bilgileri veriyor: "Büyüklerimizin anlattıklarına göre bu köy eskiden bir Ermeni köyüydü. Ermeni soykırımından önce iki Müslüman hane köye yerleşmiş ve Ermeniler onlara konut vererek bu köyde yaşamalarına yardımcı olmuş. Ancak Ermeni soykırımının başlangıcında bu iki Müslüman hane devlet ile işbirliği yaparak Ermenilere saldırmış. Katliamdan sonra bütün köy Müslümanların eline geçmiş.
Mîreliyan köyü ile birlikte 33 köy devlet ile işbirliği yapan Hacı Reşîd ağaya veriliyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla bölgedeki tüm köyler boşaltılır ve geriye sadece Mîreliyan kalır. Hacı Raşid ağa da devlete giderek, 'Eğer Mîreliyan'ı boşaltmak istiyorsanız, köyde bir kargaşa çıkarın o zaman tüm köylüler bir yerlere gider ve köy boşaltılır' demiş.


Büyüklerimizin anlattığına göre soykırımdan sadece üç Ermeni evi kurtulmuş. Onlar da soykırımdan kurtulmak için Müslüman olmuşlar ve zamanla hacca gitmişler. Hayatta kalanlar ise Silvan ve Amed'e yerleşmiş. Köyde bir kilise yeri vardı ama o da 1996 yılında iş makinaları ile yıktılar."

SÜRYANİ VE ERMENİLERİN ESERLERİ

Köyde yaşayanların mevcut sayısının en az 700 kişi ve 100'den fazla aile olduğunu söyleyen Günbatan, köylülerin geçim kaynağının tarım ve hayvancılığa dayandığını belirterek," Mîreliyan köyünün geçim kaynağı her zaman tarım ve hayvancılık olmuştur. Ermeniler zamanında da durum böyleydi ama Ermeniler el sanatlarında çok ileriydiler ve demircilik de yapıyorlardı. Mîreliyan tarihi zengin ve önemli olan bir köydü.
Bakın köyün etrafındaki bu tepeler Asurlular dönemindeki el yapımı. Köyle ilgili şeyler bu tepede konuşulup karara bağlanırmış. Her tepenin böyle bir tarihi vardır. İki yıl önce Asurilere ait eserler çıkarıldı. Hatta Ermenilere ait eserler de sık sık bulunur ve köyden çıkarılırdı. Bugün nereye bakarsanız bakın, bu toprakların her tarafından tarih akıyor" dedi.

BALIK ÖLÜMLERİ

Geçtiğimiz günlerde dere yatağında yaşanan balık ölümlerine ilişkin de bilgi veren Günbatan konuşmasını şu sözlerle sonlandırdı: "Ülkemizin her yerinde HES ve barajlar yapıldı. Baraj ve HES’ler sebebi ile doğa katliamı devam ediyor. Bölgede inşa edilen HES'ler ve barajlar nehirler ve akarsular üzerinde çok büyük olumsuz etki yaratıyor. Son 50 yılda ikinci kez bu tür balıklar toplu halde ölüyor. 20 yıl önce bir tütün fabrikasının çöplerinin nehre atılması sonucu benzer bir sahne ortaya çıkmıştı. Şimdi ise ölüm nedenlerinin tarım ilaçları olduğu söyleniyor. Ama en büyük sebep HES ve barajlar."

Yorumlar (0)
12
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Erken seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Fenerbahçe 15 27
3. Konyaspor 14 26
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 14 18
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Erzurumspor 13 28
2. Ümraniye 14 27
3. Ankaragücü 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Bursaspor 14 17
14. Menemenspor 13 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 14 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Brentford 15 17
13. Crystal Palace 15 16
14. Leeds United 15 16
15. Southampton 15 16
16. Everton 14 15
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Osasuna 16 21
10. Athletic Bilbao 15 20
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 16 8