Google depremi bir dakika önceden haber verdi; Deprem uyarı sistemi nedir, nasıl kullanılır? 

Google'ın yıl Türkiye'de de hizmete sunduğu deprem uyarı sistemi Alanya açıklarında meydana gelen 5.3'lük depremi 1 dakika öncesinden tahmin ederek kullanıcılarına mesaj ile bildirdi. 

FAYDALI BİLGİLER 05.01.2022, 21:42
Google depremi bir dakika önceden haber verdi; Deprem uyarı sistemi nedir, nasıl kullanılır? 

Gazete Emek- Antalya'nın Alanya ilçesinde bu sabah saat 06.21'de 5,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Alanya Kaymakamı Fatih Ürkmezer, depremin ilçede şiddetli hissedildiğini duyururken herhangi bir can ve mal kaybı yaşanmadı. Sabah saatlerinde bazı vatandaşları uykularından uyandıran depremden çok, bazı cep telefonlarına gelen mesaj gündem oldu. Sosyal medyada pekçok kullanıcı, depremden saniyeler önce cep telefonlarına uyarı bildirimi geldiğini paylaştı. Yapılan paylaşımların ardından bir anda Google'ın Android Deprem Uyarı sistemi merak konusu oldu. "Deprem öncesi erken uyarı mümkün mü?" sorusuna yanıt aranırken, yakın zamanda Türkiye'de de kullanıma sunulan Google'ın Android Deprem Uyarı sisteminin, deprem dalgalarının bölgeye ulaşmasından saniyeler önce vatandaşları uyardığı öne sürüldü. ABD Kaliforniya'da da geçtiğimiz ay meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki depremde yine aynı uyarı sistemi yaklaşık yarım milyon insana depremden saniyeler önce uyarı mesajı göndermişti. Peki bu sistem depremi nasıl tahmin ediyor? Android uygulama sistemi depremi nasıl algılayıp cep telefonlarına bildirim gönderiyor?

ANTALYA'DAN ÖNCE KALİFORNİYA YAŞADI

 

Milliyet'te Betül Yasemin Keskin - Fazilet Şenol imzasıyla yayımlanan habere göre; ABD’nin Kaliforniya eyaletinde meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki depremden hemen önce erken uyarı mesaj sistemi ile yarım milyondan fazla insanın hayatı kurtarıldı. ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) tarafından yönetilen erken uyarı sistemi sayesinde, yer sallanmaya başlamadan önce bölgede yaşayanlara uyarı mesajı gönderilerek korunabilmeleri için süre kazandırıldı. ‘ShakeAlert’ olarak adlandırılan uyarı sisteminin resmen kullanıma sunulmasından bu yana meydana gelen en büyük depremde sınavı geçtiğini gözlemleyen yetkililer, bunu büyük bir başarı olarak tanımlıyor.

 

ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) ve ShakeAlert Koordinatörü Robert de Groot, birçok kişiden sarsıntıyı hissetmeden 10 saniye öncesine kadar uyarı aldıklarına dair bildirimler aldıklarını iletti. Uzun zamandır hayal edilen ve üzerinde çalışılan bu sistemin ilk depremde başarıyla işlemesi ve depremden kimsenin yara almadan kurtulması, umut vadeden bir gelişme olarak görülüyor.

 

ANDROİD DEPREM UYARI SİSTEMİ NEDİR? NASIL ÇALIŞIYOR?

 

Deprem dalgaları bölgeye ulaşmadan insanları uyarmayı hedefleyen Google'ın sistemi nasıl işliyor? Bunun için Android işletim sisteminin erişimi kullanılıyor. Yani dünyanın neresinde yaşıyor olursanız olun eğer Android telefonunuz varsa 'Android Deprem Uyarı Sistemi'ne entegre olabiliyorsunuz. Bu Android telefonunuzun dünyanın en büyük deprem algılama ağını oluşturmak için milyonlarca diğer Android telefona katılarak 'mini bir sismometre' olabileceği anlamına geliyor.

 

Tüm akıllı telefonlar, deprem sinyalleri algılayabilen küçük hareket sensörlerine sahipler. Eğer bu sensörler kendilerine gönderilen bir deprem dalgası uyarısı algılarlarsa, uyarıyı Android kullanıcılarına ulaştırıyorlar. Bununla birlikte deprem algılama sunucusuna sallanmanın meydana geldiği yerin kaba konumuyla birlikte bir sinyal de gönderiliyor. Sunucu daha sonra bir deprem olup olmadığını anlamak için birçok telefondan gelen bilgileri birleştiriyor. Android işletim sistemi, bu uyarıları 'SharkeAlert' tarafından sağlanan verilerle gönderiyor. Tüm bu işlemleri algılama süresi inanılmaz bir hızla gerçekleşiyor. Bu hızın, depreminkinden daha fazla olması dolayısıyla da uyarı mesajını alıp saniyeler öncesinde yaşanacak depremden haberdar olmak mümkün.

 

'iOS İÇİN KULLANIMI DAHA ZOR'

 

Mobil Yazılım Uzmanı Ferhat Balaban, "Son model telefonların tamamında hareket sensörü var. Hareket sensörü sayesinde yakınlarınızdaki titreşimlerden haberdar olabilirsiniz. İçinde hareket sensörü olan herhangi bir telefona 'ShakeAlert' gibi erken uyarı sistemlerinden birini yüklediğinizde uygulama sizi uyarmak için aktif hale gelecektir" dedi.

 

Ferhat Balaban'a göre Android yazılımlı telefonlarda bu tarz uygulamaların kullanılabilirliği daha kolay. iOS yazılımlı telefonlarda ise arkada çalışan uygulamalar kısıtlı olduğundan kullanımı daha zor. Balaban, dünyanın her yerinde olduğu gibi böyle bir uygulamanın Türkiye'de de kullanıldığı takdirde verimli olacağını söyledi.

 

DÜNYADA NERELERDE KULLANILIYOR?

 

Google, 2020'de şimdiye kadar yapılmış en büyük deprem algılama sistemini kullanıma sunmaya başladı. Google'ın Android Deprem Uyarı Sistemi ilk başta yalnızca ABD'de mevcuttu ancak kısa süre önce Yunanistan ve Yeni Zelanda'ya geldi. Google yeni sistemi bir süredir Türkiye, Filipinler, Kazakistan, Kırgız Cumhuriyeti, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'da da kullanıma sunuyor. Google, Deprem Uyarı Sistemi ile kullanıcılarını depremden saniyeler önce uyarılarak daha güvenli bir yere geçmelerini sağlamayı hedefliyor.

 

DEPREMİN YERİ VE SAATİ ÖNCEDEN TESPİT EDİLİR Mİ?

 

Ancak hâlâ depremi önceden bilmek mümkün değil! Gazi Üniversitesi Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bülent Özmen, deprem biliminin geldiği noktada depremlerin daha öncesinden tahmin edilmesinin mümkün olmadığının altını çizdi. "Deprem şurada ve şu saatte olacak" gibi bir teknolojinin Türkiye'de ve dünyada olmadığını söyleyen Doç. Dr. Özmen, "Deprem oluştuktan sonra P ile S dalgaları oluşuyor. P dalgası ilk gelen dalga. Deprem oluştuktan sonra P dalgası binayı sarsıyor fakat hasara neden olmuyor. Onun ardından gelen S dalgası binayı şiddetli bir şekilde sarsıyor ve hasara sebep oluyor. Erken uyarı sistemi deprem oluştuktan sonra ikinci gelecek S dalgası için uyarı yapılabiliyor."

 

EĞER UZAKTAYSANIZ...

 

P ile S dalgası arasındaki zaman farkının depremin meydana geldiği yere uzaklığına bağlı olarak değiştiğini söyleyen Doç. Dr. Özmen, "Deprem bölgesine yaklaşık 70 km mesafede olsanız 8-10 saniye zamanınız oluyor ama 20 km yakınlıktaysanız bu süre 2-3 saniyeye düşüyor" ifadelerini kullandı. Özmen, bu süre zarfında doğal gaz, elektrik vb. şeylerin kapatılarak depremin ikincil etkilerinin azaltılabileceğinin altını çizdi.

 

'ÇİN'DE YAPILDI FAKAT KANIT YOK'

 

Depremi herhangi bir şekilde hissetmenin ve tahminde bulunmanın mümkün olmadığını söyleyen Doç. Dr. Bülent Özmen, "Kimisi karıncaya, güneşe ve buluta bakarak veya başka hayvanların hareketlerine bakarak depremi tahmin ettiklerini söylüyorlar ama bunlar sadece denk gelen, tesadüfi olan durumlar" diye konuştu.

 

Bilimsel anlamda depremi önceden tahmin edebilmenin mümkün olmadığına vurgu yapan Doç. Dr. Özmen, yalnızca 1975 yılında Çin'de meydana gelen bir depremin tahmin edilebildiğini söyledi. Çok fazla veriden yola çıkılarak yapılan bu tahmin neticesinde depremin gerçekleşeceği bölgedeki insanların tahliye edildiğini belirten Doç. Dr. Özmen, 8 ay sonra tekrardan başka bir depremin meydana geldiğini fakat bu depremi tahmin edemediklerini belirtti. Doç. Dr. Özmen'e göre bu gibi durumlar bazen yaşanabilir ancak bunlara gösterilecek bilimsel olarak bir kanıt yok.

 

'DENİZDE MEYDANA GELEN DEPREMLERDE İŞE YARAYABİLİR'

 

Peki erken uyarı sistemi Türkiye'de işe yarayabilir mi? Türkiye'de bine yakın karasal ve denizsel fay olduğunu söyleyen Doç. Dr. Bülent Özmen, bu fayların ne zaman kırılabileceğini bilemediklerini lakin kaç şiddetinde enerji üretebileceklerini bildiklerini belirtti. Özmen, "Türkiye'de denizsel ortamda oluşan depremlerde P ile S dalgası arasındaki zaman farkı saniye mertebesi açısından biraz yüksek olacağı için erken uyarı sistemi oralarda işe yarayabilir" ifadelerini kullandı. Bu durumun haricinde erken uyarı sistemlerinde vatandaşın binadan çıkmasına zaman olmadığını söyleyen Özmen, "Depremin olduğu yerden uzak bir noktadaysanız ya da birinci katta oturuyorsanız uyarı geldiğinde dışarı çıkma şansınız olur" diye konuştu.

 

İKİNCİL AFETLER ÖNLENEBİLİR

 

"Onun haricinde deprem sonrası doğal gazı, hızlı treni ve elektriği durdurarak ikincil afet dediğimiz afetlerin olmasını engeller. Başka türlü de bir yararı yok" diyen Doç. Dr. Özmen, deprem bölgesine uzakta olan insanların 12-13 saniye kadar şansı olduğunu ve bu kısa sürede insanları telefonlarına bakıp hareket edene kadar zamanın geçtiğini belirtti.

 

 

ANDROİD DEPREM UYARI SİSTEMİ NASIL YAPILIR?

 

Android deprem uyarı sisteminde yararlanmak için kablosuz bağlantı veya veri bağlantısı açık olmalıdır.

 

* Telefonunuzun AYARLAR uygulamasını açın.

 

* KONUM > GELİŞMİŞ > DEPREM UYARILARI’na dokunun.

 

* DEPREM UYARILARI’nı açın.

 

Bölgenizde meydana gelen tüm depremler için uyarı alamayabilirsiniz. Bazen uyarı alabilir, ancak bulunduğunuz konumda bir deprem olduğunu hissetmeyebilirsiniz.

 

Uyarıyı sarsıntı başlamadan önce, sarsıntı sırasında veya sonrasında alabilirsiniz.

 

 

 

 

Yorumlar (0)
0
hafif kar duşu
Günün Anketi Tümü
Erken seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. Samsunspor 20 33
7. İstanbulspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Norwich City 22 16
18. Watford 20 14
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 22 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11