Havin Hayfa Örenç yazdı: Adem'in yaprağı, babamın ceketi, ekosenin iflası ve Puşilerin sessizliği 

Moda, İstanbul’da bir semt ismi değildir sadece…  

GÜNDEM 16.02.2022, 18:08 16.02.2022, 18:54
Havin Hayfa Örenç yazdı: Adem'in yaprağı, babamın ceketi, ekosenin iflası ve Puşilerin sessizliği 

Gazete Emek- Korunma içgüdüsü ve doğal koşullara uyma ihtiyacıyla başlayıp endüstrileşmeden önce, inançsal olarak, Adem ve Havva’nın incir yaprağıyla mahrem bölgelerini gizleme serüveniyle başlar giyinme tarihi (Adem ve Havva’nın onca yaprak arasından alerjik olan incir yaprağını seçmiş olmasını “cahillik” olarak yorumlayacak birileri olabilir, onca imkansızlığın içerisinde korunma iç güdüsü ve can havliyle incir yaprağına sarılmış olmaları bence dahiyane!).  

 

 

İncir yaprağıyla başlayan giyinme gereksinimi, zaman içinde çorap, eldiven, ceket ve son olarak şapkayla taçlandırıldığını anlatır moda tarihçileri… Temel bir ihtiyaçla şekillenen giyim kuşam serüveni, öznesi olan insanla birlikte yaşamaya, dönüşmeye başladı. Dini ve felsefi inançlar ışığında şekillendi. Toplumsal sınıfların oluşumuyla yönetimsel düzenlemelerle tarif edilmeye başlandı kimin, neyi, nerede, nasıl ve ne için giyeceği. Ekonomik koşullarımızın tellalı oldu adeta elbiselerimiz. Cinsel ve psikolojik eğilimlerimizi yansıtıp, farkımızı görünür kılarak, yer yer sembolleşti kıyafetlerimiz. Zamanla “moda” çalışan bilim dalları, devasa giyim endüstrileri oluştu.  Siyasi ve kültürel boyutuyla kartvizitimiz oldu kıyafetlerimiz, konuşmadan çok şey anlatma “şekilciliğine” evrildi giydiklerimiz.  

 

Tüm bu serüvenin içinden sıyrılarak özelleşen kıyafetler oldu; “ceket” örneğin. Anadolu’da,  farklı bir yere sahiptir ceket, semboldür. Ekonomik kast’a göre orta ve alt sınıf emekçi ailelerin hepsi bilir ceketin kudretini. Aile içinde  “baba”yı; gücü temsil eder yani. Ceket, ihtiyaç olmakla birlikte, temsil ettiği maneviyatı çok özgündür. Günü geldiğinde ekonomik gereksinimler ışığında vazgeçilebilir ondan. Babalık onurunu kurtarmak adına, satılarak zaruri ihtiyaçlara dönüştürülür. Genellikle çocuklarını okutmak şekliyle vuku bulur bu olgu. Korunmak, statü, felsefi ve siyasi mesajlarından taviz vermek, kültürel olarak çırılçıplak kalmayı bildirir ceketini satmak fiili. Aslında son hamlenin, son çırpınışın, son kurşunun, son nefesin simülasyonudur ceketin satılışı… 

 

Bir de siyasi halleri vardır, ceketin. Halktan aldığı gücünü temsil eder, siyasi bir figürün. “ceketini koysa kazanır”, cümlesiyle “şahsın”, toplum üzerindeki etkisi ve teveccühünün seçim başarısına döneceğinin sloganıdır aynı zamanda. Siyasetin merkezileşmesi ve lider üzerinden şekillenmesinin tezahürüdür ceketlerin adaylığı ve seçim başarısı. Bu motivasyonla, son dönemlerdeki seçimlerinin neredeyse tamamından “muzaffer” çıkar, son dönem siyasette tercih edilen ekoseli ceket modeli. Bir şekilde çoğunluğu etrafında toplayabilen politikaların devamı ve belli başlı muhafazakar-milliyetçi siyasi söylemler üzerinden konsolide edilen toplum, bir süredir ekoseye oy vermiş olmakla beraber, pandeminin de tetiklemesiyle uzunca süredir yürütülen yanlış politikalar neticesinde gittikçe derinleşen ekonomik krizle birlikte bir çok baba, ceketini satma noktasına geldi. Kendi giydiği ve satılığa çıkardığı ceketin para etmediğini gören bireyler, siyasi tercihlerini değiştirme evresinde (ki bu satış zarureti maalesef pek de hayati önemi olmayan, çok sıradan günlük ihtiyaçları giderme üzerinden şekillenmekte). Ekonomik ederi ve deseni ne olursa olsun, bir yerden sonra, ekonomik olarak dipte olan yurttaşın ceketinin değeri kadardır, binlerce dolarlık ekose ceketlerin tutarı. Nitekim hiçbir siyasinin ceketi, aile babalarının ceketlerinden kıymetli değildir. Bu topraklarda babalar ceketlerini kaybetmeye başladıysa eğer, sebep olan siyasilerin de o canım ekoseli ceketleri kazanamayacaktır (ceketlerin paralelliği). 

 

Bir de yakın geçmişimizde, tekrarlanan İstanbul Büyükşehir Belediyesi seçimlerinde sembolleştiğine tanıklık ettiğimiz “gömlek” figürü vardı. Kavgaya girerken ilk önce ceketini çıkarır erkek kısmı (ki gücün yetmediği durumlarda çıkarılmaz, düğmeleri iliklenir. “ceketlerin çifte standardı”), sonra kollarını sıvar gömleğinin… İşte o ritüelle bir anda sembolleşiverdi “kolları kıvrılmış gömlek”. Arkasına aldığı rüzgarla öylece devam eder mi, ülke tarihinin siyasi eskileri arasında kendine yer aramaya başlayan ekoseli ceketin siyasi geçmişini mi taklit eder ya da bu macera başlamadan mı biter; pek yakında!  

 

Bu ülkenin bir yurttaşı olarak naçizane gözlemim, bu topraklarda, puşisiz bir gömleğin de, üstünde puşisi bulunmayan bir ekoseli ceketle aynı kaderi yaşayacağıdır (puşilerin sessizliği).


 

Yorumlar (0)
19
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Erken seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31