sanalbasin.com üyesidir DMCA.com Protection Status

04.12.2022, 14:20

 Nieztsche ve Amor Fati

Her insana Nieztsche lazımdır. Özellikle de hayatın üzerimize çullandığı zor zamanlarda. Filozofun ‘Amor Fati’ kavramı ve içerisinde barındırdığı felsefesi kalkan ve mızraktır. Özünde tarihten emareler barındır. Stoacıların, Budistlerin, Dervişlerin hayat karşısında arzusuz, tepkisiz ‘olsa da olur olmasa da olur, çok şükür’ yaklaşımına benzer bir yaklaşımı taşır.

Bir şeyi önemsediğimizde onun tahakkümü ve esareti altına girmeye başlarız. Nieztsche’nin Amor Fati’si karşı koyup reddetmek yerine bize İsa’vari bir şekilde kabullenmeyi bağrımıza basmayı önerir. Tabi ki çok önemli bir farkla. Teslimiyetçi bir tarzda değil, felsefe, bilinç, ve kendi öz irademizle bu eylemi ve tavrı sergilememizi önerir. Amor Fati; Kader sevgisi, zorunluluk sevgisi olarak çevrilmektedir. Hayatın koşulsuz şartsız ‘evet’lenmesi ve kabullenilmesi felsefesini içinde barındırır. Nieztsche’ye göre hayat bir döngüden ibarettir. Biz bireylerin tek tek yaşadığı hayat öncekilerin başkalarının da daha önce az çok yaşadığı hayattır. Acılarımız ve kaderlerimiz ortaktır. Üç bin sene önce de evrenin herhangi bir yerinde bir insan acı çekiyordu. Üç bin sene sonra da evrenin herhangi bir yerinde başka bir insan acı çekiyor olacak. Yani insanın varoluşundan bu yana acı hep var oldu. Biçimi ve şekli değişebilir ama öz olarak kendisi hep vardı.

Nieztsche’ özetle yazgıyı, insanın başına musallat olan acıyı ve kaderi dolayısıyla zorunlu olanı değiştiremeyeceğimizi ama bunun karşısındaki tavrı belirleyebileceğimizi söyler. Yazgıya karşı koymaya çalışmak zorunlu olana karşı savaş vermek bizi yorar ve daha fazla acı çekmeye iter. Ama onu bağrına basıp ‘Beni öldürmeyen acı güçlendirir’ düsturuyla hareket etmek varoluşumuzu üstün kılar. Şahsen acılarıma ve kaderime ne zaman ‘Neden!’ diye sorsam acımın katlandığını daha da katmerleştiğini umutsuz ve bitap düştüğümü deneyimledim. Başıma gelenleri bağrıma bastığımdaysa özgürleştiğimi hayattan zevk aldığımı gördüm.

Nitekim ünlü psikolog Carl Jung’da ‘Kabul etmediklerimizi değiştiremeyiz. Reddetmek bizi özgürleştirmez, bunaltır.’ demektedir. Devrimci insanlar bu felsefeyi çok üstün bir şekilde yaşar. Onların ‘Amor Fati’si şöyle gerçekleşir. Zindan da bir mücadele yeridir. Bir akademidir. Bir kendini bulma keşfetme ve nefsini terbiye etme yeridir. Aslında bu ‘Beni öldürmeyen acı güçlendirir’ demektir. Dolayısıyla devrimci tutuklular hep coşku, neşe, irade ve umutla doludurlar. Dr. Hikmet Kıvılcımlı ağır hapis cezası aldığında hapishane için ‘Kızıl bir profesör olmam için iyi bir zaman ve mekan’’ demişti, ve nitekim içeride 50 bin sayfalık külliyat üretmişti. Dr. Kıvılcımlı’nın tavrı M.aurelius’ Asilce katlanılan bir talihsizlik iyi bir talihtir’ sözünü de haklı çıkarmıştır. Spinoza’ya göre önümüze çıkanlardan kaçamayız. Mutlu olmak için önümüze çıkan ne olursa olsun ona değer vermeliyiz. Hayatın içinde bir yere oturtabilmeliyiz. Epiktetos’ Kılavuz kitabında; Her şeyin istediğiniz gibi olması için uğraşmayın onun yerine her şeyin olması gerektiği gibi gerçekleşmesini dileyin. Huzura ancak böyle kavuşabilirsiniz’ der. Bu söylemler ışığında denebilir ki olayları değiştiremeyebiliriz. Ama mutluluk ve mutsuzluğu peşinden getirecek tavrın sahibi olabiliriz. Nieztsche’ Ecce Homo’da "Bir insanın büyüklüğünü belli eden bence ‘amor Fati’dir; insanın hiçbir şeyi geçmişte gelecekte sonsuza dek başka türlü istememesidir." demektedir.  Yine filozof çok güzel bir hikayeyle felsefesinin haklılığını bizlere sunmaktadır;

“Deniz kıyısında bir ihtiyar taşçı kayayı yontmaktadır.

Güneş onu yakıp kavurur. O da Tanrıya yakarır keşke güneş olsaydım diye.

"Ol" der Tanrı. Güneş oluverir. Ancak bulutlar gelir örter güneşi, hüküm giymez.

Bulut olmak ister. "Ol" der Tanrı. Bulut olur. Rüzgarın taşıdığı bulutu, rüzgarın oyuncağı olur.

Rüzgar olmak ister bu kez. Ona da "Ol" der Tanrı.

Rüzgar her yerde egemen olur, fırtına olur, kasırga olur. Her şey karşısında eğilir. Tam keyfi yerindeyken koca bir kayaya rastlarlar.

Ordan esen burdan eser, kaya banamısın demez! Bildiğiniz, Tanrı kaya olmasına da izin verir.

Dimdik ve güçlü durmaktadır artık dünyaya karşı... Sırtında bir acı ile uyanır.... Bir ihtiyar taşçı kayayı yontmaktadır. ..”

(kaderini sev - belki seninki en iyisidir)’’

Amor fati pişman ölmemenin aslında hayat girdabında özgürleşmemizin bir yolu ve anahtarıdır. Sistemin, düzenin ve ideolojilerin bedeni, insan bireyinin hayatını değersizleştirdiği noktada benliğimizi tüm değerliğiyle kabul etmenin felsefesidir. Özcesiyle amor Fati; “Şikayet etmeyi bırak yaşamaya bak.” demektedir.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Hangi İttifakın düşünce ve yol haritasını kendinize daha yakın görüyorsunuz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 19 38
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 20 25
10. Karagümrük 19 22
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Antalyaspor 19 21
14. Giresunspor 20 21
15. Hatayspor 19 20
16. Kasımpaşa 20 19
17. Sivasspor 20 18
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Eyüpspor 21 41
2. Samsunspor 20 38
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 20 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 18 31
6. Real Betis 18 31
7. Osasuna 19 28
8. Athletic Bilbao 19 26
9. Rayo Vallecano 18 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6