Çoban: Van’da ekonomik kriz çok daha derin

Vanlı genç iş insanı İzzet Çoban, bir kentin ekonomik dinamiğinin üretim olduğunu belirterek, Van’ın üretim anlamında yeteri kadar aktif olmadığı için ekonomik krizi daha çok derinden hissettiğini söyledi.

BÖLGE 07.02.2022, 11:22
Çoban: Van’da ekonomik kriz çok daha derin

ÖZEL HABER/ERCAN ÖKSÜZ 

 

Gazete Emek- Yaşanan ekonomik kriz, tüm ülkede olduğu gibi Van’da da çok derin yaşanıyor. Ekonomik kriz ve pandemi nedeniyle Van’da binlerce esnaf kepenk kapatmak zorunda kaldı. Türkiye’nin en genç nüfusu olması nedeniyle, Van’da gençler arasında işsizlik oranı çok yüksek. 

 

 

 

Van, sınır kenti olmasına rağmen, sınır ticaretinden yeteri kadar yaralanamıyor. İşsizlik ve yoksulluğun çok yüksek olduğu Van’da binlerce genç inşaatlarda çalışmak için metropol kentlerine gidiyor.

 

Bizde Van’da Türkiye’de yaşanan ekonomik kriz, işsizlik, sınır ticareti, esnafın durumuna ilişkin Vanlı genç iş insanı İzzet Çoban’la konuştuk.  

 

1983 Van doğumlu olan İzzet Çoban, evli iki çocuk babası. Matematik öğretmenliğinden mezun olduktan sonra bir süre Van'da eğitmen olarak çalıştıktan sonraki inşaat mühendisliği fakültesini bitiren Çoban, inşaat sektörü yanı sıra tarım ve hayvancılık sektöründe de aktif olarak çalışıyor. 

 

 

 

 

 

Ekonomik kriz, pandemi ve kapıköy sınır kapısının kapalı olması van ekonomisini nasıl etkiledi?

 

 

 

Aslında bu soruyu iki ana başlık altında değerlendirmenin çok daha doğru olacağı kanısındayım. Birincisi pandemi kaynaklı ve pandemiden doğan kısıtlamalardan oluşan ekonomik daralma. İkincisi pandemi kısıtlamalarının ardından ülke genelinde ve daha çok global olan ekonomik krizin ekonomiye yansıması olarak değerlendirebiliriz. İlk ana başlıkta söylemiş olduğumuz pandemi kaynaklı kısıtlamalar maalesef ülke genelinde bir çok sektörde ekonomik daralmaya sebebiyet verirken, Van özelinde, özellikle Kapıköy Sınır Kapısının olması sebebiyle ciddi bir ekonomik çöküntüye sebep olmuştur. Pandemi döneminde birçok sınır kapısı açılmış olmasına rağmen ve Türkiye ile İran arasında uçak seferleri kesintisiz devam ediyorken Kapıköy Sınır Kapısının kapalı olması kent turizmi ve ekonomisi açısından krizi daha çok derinleştirmiştir. 

 

İkinci husus Türkiye' de yaşanan ekonomik kriz, TL'nin döviz karşısında değer kaybetmesi ve buna bağlı olarak yüksek enflasyon ve yapılan zamlarla birlikte ülkemizde krizi halkın gündemi haline getirmiştir. Ülke genelinde hissedilen bu ekonomik buhran jeopolitik konumu sebebiyle Van' da çok daha etkili olmuştur. Çünkü özellikle akaryakıta yapılan zamlarla lojistik giderleri artmış, enerji kaynaklarına yapılan zamlarla üretim giderleri yükselmiştir. Yüksek enflasyon sonucunda sosyoekonomik olarak ülke sıralamasında maalesef son sıralarda yer alan kentimiz alım gücünün daha da düşmesiyle ekonomik buhranı iliklerine kadar hissetmiştir. 

 

 

 

Van'da yeteri kadar yatırım var mı? Devletin yatırımları yeterli mi?

 

 

 

Eğer üretim ve istihdam baz alınarak bir değerlendirme yapacak olursak şehrin jeopolitik konumu ve iklimi göz önünde bulundurulduğunda tarım ve hayvancılık kentin neredeyse tek üretim kaynaklarıdır. Yüzölçümü olarak Türkiye’nin en büyük şehirlerinden biri olan kentimizde tarım yeterince yapılamamakta üretilen ürünlerde bir marka değeri kazanamamaktadır. Bu anlamda bu açığı kapatmak adına kamunun hiçbir yatırımı maalesef ki olmamıştır. Cumhuriyet Tarihi boyunca küçükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda ülkenin öncü şehirlerinden biri olan Van yetiştirdiği hayvanların yünlerini işleyemediği için yakmak zorunda kalıyor. Geçmiş dönemlerde iplik fabrikasıyla aslında bu anlamda ciddi bir katma değer üretilmiş ve başarılı olunmuştur. Aynı düzlemde kundura fabrikası da deriyi işleme noktasında son derece doğru bir adım iken bu fabrikaların kapatılması kentin katma değer üretme imkanını ortadan kaldırmıştır. Bu ve benzer bir çok fabrika hemen hemen aynı dönemlerde kapatılmış ve bu açığı kapatacak başka bir yatırım yapılmamıştır.

 

 

 

Özel sektörün Van'da yatırımı ne durumda, Van'da devlet özel sektörü ne kadar destekliyor ya da özel sektörün gelişmesine engel mi? 

 

Bir önceki soruda belirttiğimiz gibi kamu yatırımları ile kapatılamayan bu açık maalesef ki özel sektör tarafından da kapatılamamıştır. Bunun yanı sıra 80 ve 90'lı yıllarda sınır ticaret hacminden onlarca kat aşağı bir sınır ticaret hacmi ile karşı karşıya olmamız sınır ticaretinde koyulan kota ve kanuni kısıtlamalardan kaynaklıdır. Bu bile tek başına özel sektörün yeterince desteklenmediğinin kanıtıdır. Özel sektörün mevcut durumunu konuşmak gerekirse tarım ve hayvancılık sektöründe kredi ve teşvikler alınmasına rağmen yatırımcıların geleceğe yönelik doğru bir şekilde kanalize edilememeleri, belki de ilgili kurumlardan yeterince danışmanlık hizmeti alamamaları sebebi ile kentte kayda değer bir marka oluşumu mümkün olmamıştır. 2011 yılında yaşadığımız Van depremi öncesinde sağlık sektöründe hizmet veren özel kuruluş sayısı depremden sonra hızla düşmüş, geçtiğimiz 11 yıl içinde de bu konuda ciddi bir açık olmasına rağmen özel sektör temsilcileri tarafından bir yatırım yapılmamıştır. O dönemden bu yana sağlık sektöründe de yatırımcıyı bekleyen ciddi bir açık söz konusudur. Hali hazırda bulunan sağlık kuruluşları özellikle pandemi döneminde çok iyi işler yapmış olmalarına rağmen sayılarının yetersizliği hem bölge halkı için hem de sağlık turizmi için ciddi bir fırsatın değerlendirilememesidir. 

 

 

 

 

 

Özellikle Van'da son birkaç yıldır binlerce esnaf kepenk kapattı, icralık oldu. Bu konuda esnafı bu duruma düşüren nedenler nelerdir?

 

 

 

5) Özellikle sınır kapısının kente etkilerinden dolayı üretim değil tüketim endeksli bir piyasa oluşturulduğu için pandemiden dolayı getirilen kısıtlamalar ve sınır kapısının kapanmasının ardından kurulan tüketim ekonomisine bağlı sistem çökmüş ve birçok işyerinin kapanmasına sebep olmuştur. Tabi ki burada hizmet sektöründe kepenk kapatan bir çok tacirin pandemi döneminde yeterince destek alamaması bunun ötesinde hali hazırda bulunan borçlarını ödeyememelerine yol açmıştır.

 

 

 

 

 

Van'da ekonomik krizin etkisi ne kadar büyük? Özellikle Genç bir nüfusa sahip olan bu kentte işsizlik oranı ne kadar, neden gençler arasında yoğun bir göç var?

 

 

 

Bir kentin ekonomik dinamiği üretimdir ve Van üretim anlamında yeteri kadar aktif olmadığı için krizi daha çok derinden hissetmiştir. Genç nüfus oranı Türkiye ortalamasının üzerinde olan Van doğru orantılı olarak genç işsizlik oranında da Türkiye ortalamasının üzerindedir. Gerek kalifiye çalışanın emeğinin karşılığını alamaması gerek yetişen yeni iş gücünün istahdamını karşılayacak yeterli alanların olmayışı ve maalesef ki  liyakat sorunu gibi bir gerçekliğimizin olması da genç nüfusun gelecek kaygısıyla göçe yönelimini arttırmaktadır.

 

 

 

 

 

Genç bir iş insanı olarak Van TSO başkan adayı olmak, Van TSO üyelerine, işsizliğe, Van'a cevap olabiliyor mu?

 

 

 

Biz çalışmalarımıza genç olan bir ekiple "Gençlikte Hayat Var" mottosuyla başladık. Gençliğin dinamizmi ve idealist bakış açısıyla kent sorunlarına çözüm bulacağımıza olan inancım tamdır. Van TSO üyelerinin çağa entegre olabilmeleri adına ve inovatif sistemleri ticari hayatlarına yansıtabilmeleri için sektörel bazda eğitim ve çalışmalarımız olacaktır. Gerek il bazında gerek yurt içi ve yurtdışından alacağımız desteklerle üyelerimizi desteklemeyi ve öncü girişimler yapmayı planlamaktayız. Toprağa ve geleneksel üretime  modern bakış açısı ile  hızlı bir dönüş yaparak tarım, hayvancılığın ve buna bağlı sektörlerin yeniden inşasıyla marka değeri yüksek üretim sahaları oluşturacağız. Bunların yapılması ile beraber sac ayakları oturtulmuş bir ekonomide işsizlik bir sorun olmaktan kendiliğinden çıkacaktır. Tüm bileşenleri ile yönetimini üstleneceğimiz adil ve eşit bir yönetim biçimiyle, üretim endeksli doğru bir yapıyla, istihdamı ve sürdürülebilir, sağlam bir ekonomiyi mümkün kılacağız. Birlikte Çok Daha Güçlüyüz.


 

Yorumlar (0)
16
açık
Günün Anketi Tümü
Erken seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31