Gazete Emek- FİSA Çocuk Hakları Merkezi, “Türkiye’de Çocuğun Yaşam Hakkı” 2025 yılı raporunu yayımladı. Rapora göre, 2025 yılında en az 892 çocuk önlenebilir nedenlerle yaşamını kaybetti.
Raporun hazırlık sürecinde yaşanan Urfa ve Maraş’taki okul saldırılarının, çocukların maruz kaldığı şiddetin ulaştığı boyutu bir kez daha ortaya koyduğunu belirten Merkez, bu olayların rapordaki verilerle birlikte değerlendirildiğinde münferit olmadığını; çocukları korumakta yetersiz kalan politikaların sonucu olduğunu vurguladı.
Rapor, 1 Ocak - 31 Aralık 2025 tarihleri arasında gerçekleşen; medya izleme, yerel kaynaklar ve insan hakları örgütlerinin verilerinin taranmasıyla derlenen ölümle sonuçlanan yaşam hakkı ihlallerinden oluşuyor.
En fazla çocuk Urfa’da öldü
Yaşamını kaybeden 892 çocuğun 599’unun erkek, 251’inin kız çocuk olduğu aktarılırken, 42 çocuğun ise cinsiyet bilgisine ulaşılamadı. Ölümlerin en yoğun yaşandığı iller sırasıyla Şanlıurfa (74), İstanbul (57), Bolu (40), Gaziantep (38) ve Konya (38) olarak kayıtlara geçti. Bu illeri Adana (27), Hatay (27), Diyarbakır (28), Kocaeli (28) ve Mersin (25) illeri izledi.
Raporda, en az 103 çocuğun kamu kurumlarında yaşanan ve/veya kamu görevlilerinin ihmali ile ortaya çıkan olaylar nedeniyle (bakım hizmeti, eğitim hizmeti, yerel yönetim hizmeti alırken vb.) yaşamını kaybettiği ifade edildi. Ayrıca devletin koruyucu-önleyici politikaları, etkili hizmetleri, risk analizleri gibi önleyici mekanizmaları hayata geçirmemesiyle, düzenleme ve denetleme yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu (intiharlar, bireysel silahlanma, karşıt gruplar arasında çıkan çatışmalar, şüpheli ölümler, afetler, şiddet olayları, ihmal türleri, iş cinayetleri) en az 789 çocuk yaşamını kaybettiği belirtildi.
En az 95 çocuk işçi çalışırken öldü
2025 yılına ilişkin çocuk iş cinayeti verileri, çocuk işçiliğinin ve emek sömürüsünün ulaştığı boyutu ortaya koydu. FİSA Çocuk Hakları Merkezi’nin verilerine göre bu yıl en az 95 çocuk, çalışırken yaşamını yitirdi. Bu ölümler arasında Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında “öğrenci” statüsüyle çalıştırılan çocuklar da yer aldı: Şerafettin Başarır (15), Arda Dirmilli (15), Yağız Yıldız (17), Alperen Uygun (16) ve Muhammed Kendirci (15), 2025 yılında MESEM’lere yönelik onca tepkiye karşın “eğitim” adı altında çalıştırıldıkları yerlerde iş cinayetlerinde yaşamlarını kaybetti.
İntihar nedeniyle 33 çocuk yaşamını kaybetti
2025 yılı verilerine göre en az 33 çocuk intihar nedeniyle yaşamını kaybetti. Bu sayı 2024 yılında 53 iken, 2023 yılında 20 çocuk olarak kaydedilmişti.
Raporda, "Çocukların yaşadıkları yaygın hak ihlalleri, hizmetlere erişimde yaşanan sıkıntılar; yoksulluk, yalnızlaşma, şiddet, dışlanma ve güvencesizlik bu kayıpların arka planında yer alan temel etkenler arasındadır. Yanı sıra çocukların ruh sağlığını korumaya yönelik önleyici, kapsayıcı ve erişilebilir politikaların yetersizliği de bu sonucun ortaya çıkmasında önemli bir başka etken olarak değerlendirilmektedir" denildi.
Bireysel silahlanma 18 çocuğun ölümüne neden oldu
2025 yılında en az 18 çocuk bireysel silahlanma sonucu yaşamını kaybetti. Rapora göre bu ölümler; evde bulunan silahlarla oynanması, düğünlerde havaya ateş açılması, “yorgun mermi” isabetleri ya da anlık çatışmalar gibi farklı biçimlerde gerçekleşti. Raporda, "bireysel silahlanmanın önlenmesi yalnızca bir güvenlik meselesi değil; çocukların yaşam hakkını korumaya yönelik acil ve temel bir yükümlülük olarak ele alınmalıdır" diye ifade edildi.
Şiddet arttı
2025 yılı verileri, çocuklara yönelik şiddetin yaygın bir biçimde devam ettiğini ortaya koydu. Şiddet sonucu yaşamını yitiren çocukların 21’i akran şiddeti, 20’si ev içi şiddet, 14’ü çocuk cinayetleri ve 14’ü toplumsal cinsiyet temelli şiddet sonucu yaşamını kaybetti.
Rapor, yaşanan çocuk ölümlerinin tekil olayların toplamı olmadığını; aksine yetersiz çocuk koruma mekanizmalarının ve hak temelli olmayan politikaların bir sonucu olduğunu vurguladı.
/Kaynak: Evrensel/
