İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi, 2026’nin ilk 6 ayında bölgede yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin hazırladığı raporu açıkladı.
Dernek binasında düzenlenen basın toplantısında konuşan İHD Diyarbakır Şubesi Eşbaşkanı Ercan Yılmaz, raporun derneğe yapılan başvurular, saha çalışmaları ile basına ve açık kaynaklara yansıyan bilgiler üzerinden hazırlandığını belirtti.
Yılmaz, yaşam hakkından kişi özgürlüğü ve güvenliğine, ifade özgürlüğünden toplantı ve gösteri hakkına, cezaevlerinden kadın ve çocuk haklarına kadar birçok alanda ihlallerin sürdüğünü söyledi.
İHD’nin raporuna göre 2026’nin ilk 6 ayında en az 1.804 hak ihlali kayda geçti.
59 kişi şüpheli şekilde yaşamını yitirdi
Raporda, yılın ilk 6 ayında 38’i kadın, 11’i erkek ve 10’u çocuk olmak üzere 59 kişinin şüpheli şekilde yaşamını yitirdiği belirtildi.
İHD, özellikle kadınlar, çocuklar ve gençlerin şüpheli ölümlerinin tüm yönleriyle araştırılması ve etkili soruşturmalar yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Rapora göre aynı dönemde 24 yaşam hakkı ihlali ve 18 kişinin saldırıya uğradığı vakası kayda geçti.
Kadınlara ve çocuklara yönelik ihlaller
Raporda kadınlara yönelik toplam 34 hak ihlali yer aldı.
İHD’ye göre yılın ilk 6 ayında aile içi şiddet nedeniyle en az 17 kadın yaşamını yitirdi. Toplumsal alandaki saldırılarda ise en az 9 kadın hayatını kaybetti.
Çocuklara yönelik ihlaller de raporun önemli başlıkları arasında yer aldı. Çocukların yaşam hakkına yönelik 54 ihlalkaydedildi.
İHD, çocukların aile içinde ve toplumsal alanda şiddet ve istismara maruz kaldığını, iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini, mayın ve sahipsiz patlayıcılar nedeniyle yaralandığını ve bazı toplumsal gösteriler ile gözaltı süreçlerinde kolluk şiddetine maruz kaldıklarına ilişkin iddiaların bulunduğunu belirtti.
6 ayda 652 gözaltı, 123 tutuklama
Rapora göre 2026’nin ilk 6 ayında 652 kişi gözaltına alındı, 123 kişi tutuklandı, 2 kişi hakkında ev hapsi kararı verildi. Ayrıca 161 ev baskını kayda geçti.
İHD, 2025’in tamamında bölgede 588 kişinin gözaltına alındığını ve 81 kişinin tutuklandığını hatırlatarak, 2026’nin ilk 6 ayında bu sayıların aşıldığına dikkat çekti.
Dernek, gözaltı ve tutuklamaların yanı sıra barışçıl toplantı ve gösterilere yönelik müdahaleler ile eylem ve etkinlik yasaklarının da sürdüğünü belirtti.
İHD’ye göre bu tablonun oluşmasında, Ocak ayında Rojava’daki gelişmelerin ardından Türkiye’nin farklı kentlerinde düzenlenen protestolara yönelik müdahaleler de etkili oldu. Açıklamada, Şeyh Maksud ve Eşrefiye’ye yönelik saldırıların ardından düzenlenen protestolarda çocuklar, gazeteciler ve siyasetçilerin de aralarında bulunduğu çok sayıda kişinin gözaltına alındığı ve tutuklandığı belirtildi.
İHD raporuna işkence ve kötü muamele iddiaları da yansıdı
İHD, raporlama döneminde 77 kişinin işkence ve kötü muamele başlığı altında yer aldığını açıkladı.
Derneğin raporuna göre gözaltı merkezlerinde, gözaltı yerleri dışında, toplumsal gösteriler sırasında ve cezaevlerinde işkence ve kötü muamele iddiaları kayda geçti.
Açıklamada ayrıca bazı kişilerin kaçırıldığı veya durdurulduğu, tehdit edildiği ve ajanlık dayatmasına maruz bırakıldığı yönündeki iddialara yer verildi.
İHD, özellikle toplumsal gösterilere müdahaleler sırasında çocukların da aralarında bulunduğu kişilere yönelik fiziksel şiddet iddialarına dikkat çekti.
Gazetecilere ve Kürtçeye yönelik baskılar
Raporda düşünce ve ifade özgürlüğüne yönelik ihlallerin de sürdüğü belirtildi.
İHD, basın kuruluşları ve derneklere yönelik baskınların yanı sıra yayın ve içeriklere yönelik engellemelerin ifade ve örgütlenme özgürlüğünü sınırladığını belirtti.
Gazetecilere yönelik ihlaller kapsamında 12 gazetecinin yaralandığı kayda geçti.
Raporda Kürtçenin kullanımına yönelik müdahaleler de yer aldı. İHD, dil kurumlarına ve Kürtçe konuşan ya da şarkı söyleyen yurttaşlara yönelik engellemeler ile yargı baskısının sürdüğünü belirtti.
Cezaevlerinde 30 ihlal kayda geçti
Cezaevlerine ilişkin bölümde 30 ihlal kaydedildi.
İHD, mahpusların sağlık hizmetlerine erişiminde yaşanan sorunlar, kelepçeli muayene, irade dışı sevkler, haberleşme ve sosyal faaliyetlere getirilen kısıtlamalar, çıplak arama iddiaları, tecrit ve izolasyon uygulamaları ile İdare ve Gözlem Kurullarının tahliyeleri ertelemesine ilişkin kararları rapora yansıttı.
Dernek, hasta mahpusların sağlık hizmetlerine zamanında erişiminin sağlanması ve infaz hukukundaki ayrımcı uygulamaların sona erdirilmesi çağrısı yaptı.
İHD: Hak ihlalleri barış sürecinin hedefleriyle çelişiyor
İHD Diyarbakır Şubesi, raporunda devam eden barış sürecine de yer verdi.
İHD, çatışmalı sürecin sona erdirilmesine yönelik adımları ve Kürt meselesinin demokratik yollarla çözülmesi tartışmalarını önemli bir fırsat olarak değerlendirdiğini belirtti. Ancak dernek, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl gösteri hakkına yönelik müdahalelerin sürmesinin toplumsal güveni zayıflattığını kaydetti.
Açıklamada, Ocak ayında Rojava’daki saldırılara karşı düzenlenen protestolara yönelik müdahaleler bu duruma örnek olarak gösterildi.
İHD, Kürt meselesinin demokratik çözümünün tartışıldığı bir dönemde Kürtlerin kendilerini ilgilendiren gelişmeler karşısında görüşlerini açıklama ve protesto hakkını kullanabilmesinin güvence altına alınması gerektiğini belirtti.
‘Umut hakkı’ ve kayyım uygulamasına son verilmesi çağrısı
İHD, barış akademisyenleri ve “irtibat ve iltisak” gerekçesiyle kamudan ihraç edilenlerin de demokratikleşme sürecinin dışında bırakılmaması gerektiğini belirtti.
Tutukluların durumuna da vurgu yapan İHD, Kürt meselesi kapsamında yapılan yargılamaların ve mahkûmiyetlerin yarattığı sonuçların giderilmesi, hasta mahpusların sağlık ve tahliye sorunlarının çözülmesi ve İdare ve Gözlem Kurullarının tahliyeleri ertelemesine son verilmesi çağrısı yaptı.
Açıklamada, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadıyla ortaya konulan “umut hakkı”nın uygulanmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtildi.
İHD ayrıca Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması, kayyım uygulamasına son verilmesi ve geçmiş yıllardaki ağır hak ihlallerinin araştırılması çağrısında bulundu
İHD’nin 2026’nin ilk 6 ayına ilişkin bilançosu
Raporda yer alan başlıca veriler şöyle:
En az 1.804: Toplam insan hakları ihlali
59: Şüpheli ölüm
652: Gözaltına alınan kişi
123: Tutuklanan kişi
161: Ev baskını
77: İşkence ve kötü muamele başlığında kayda geçen kişi
34: Kadınlara yönelik hak ihlali
54: Çocukların yaşam hakkına yönelik ihlal
30: Cezaevlerinde yaşanan ihlal
12: Yaralanan gazeteci
24: Yaşam hakkı ihlali
18: Saldırıya uğrayan kişi
İHD, 2026’nin ilk 6 ayında tespit edilen ihlallerin demokratikleşme ve temel hakların güvence altına alınmasına yönelik adımların hızlandırılması gerektiğini gösterdiğini belirtti.
Kaynak: İlke Tv
