sanalbasin.com üyesidir DMCA.com Protection Status

Bilimin sesi: Hawar

Kürt dili mücadelesinde önemli bir yere sahip olan Hawar dergisi 1932 yılından 1943 yılına kadar yayınlandı. 11 yıl boyunca 57 sayı çıkan derginin 23 sayısı Latin ve Arap alfabesi ile çıktı, diğer sayılar ise sadece Latin alfabesi ile çıktı.

ÖZEL HABER 15.05.2021, 15:37
Bilimin sesi: Hawar

DENİZ İKE/ HABER MERKEZİ 

Gazete Emek- Hawar dergisi kuşkusuz Kürt edebiyatı için önemli bir aşamadır. Türk devletinin baskılarından ötürü Suriye'ye gitmek zorunda kalan Kürt aydınlarının çıkardığı Hawar, 89 yaşında girdi. 

Kürt yayıncılığının ekolü olarak kabul edilen Hawar dergisi Kürtçe tarihinde önemli bir role sahip. 15 Mayıs 1932 yılında Şam'da Celadet Ali Bedirxan, Kamûran Bedirxan, Qedrîcan, Osman Sebrî, Cegerxwîn ve Nûredîn Zaza öncülüğünde Kürt dili çalışmalarında yeni bir sayfa açıldı. Hawar dergisi ilk olarak Arap alfabesi ile başlasa da daha sonra radikal bir karar ile diğer sayılar Latin alfabesi ile çıkarıldı. Kürt dili mücadelesinde önemli bir yere sahip olan Hawar dergisi 1932 yılından 1943 yılına kadar yayınlandı. 11 yıl boyunca 57 sayı çıkan derginin 23 sayısı Latin ve Arap alfabesi ile çıktı, diğer sayılar ise sadece Latin alfabesi ile çıktı.

Tarihte ilk defa bir dergi sistematik bir şekilde Latin alfabesi ile basılıyor. Derginin ilk sayısı 15 Mayıs 1932 yılında, son sayısı ise 15 Ağustos 1943 yılında yayınlandı. Dergi Suriye'nin başkenti Şam'da yayınlandı. Ayda 2 defa Celadet Alî Bedirxan öncülüğünde çıkarılan Hawar edebiyat ve siyasi bir dergidir. Hawar dergisi Kürtçe yayıncılığında önemli bir yere sahiptir. Kürt diline büyük bir faydası olmuştur. Dergide ağırlıklı olarak araştırma, hikaye ve Kürtçe şiirler ve seçme edebiyat yazıları yer almaktadır.

DERGİDE KÜRTÇE, ARAPÇA VE FRANSIZCA YAZILAR YER ALDI

Celadet Ali Bedirxan, Hawar’ın ilk sayısında şunları ifade ediyor: "Hawar bilimin sesidir. Bilim ise insanın kendini tanımasıdır. Kendini tanımak kurtuluş ve güzelliğin yolunu açar. Kendini tanıyan herkes, kendisini tanıtabilir de. Hawar'ımız her şeyden önce dilimizin varlığını tanıtacak. Çünkü dil bizim temel varlık sebebimizdir. Hawar yeni doğandır ve bizim, Kürtlerin çocuğudur."

Hawar dergisi Kürtçe, Arapça ve Fransızca ağırlıklıdır. Her sayısında 3-4 sayfa Fransızca yer alırdı. Dergi 23. sayısına kadar Arap ve Latin alfabesi ile çıktı. 23. sayıdan sonra tamamen Latin alfabesi ile çıktı. Derginin ilk sayfalarında Celadet Ali Bedirxan ve Kamûran Ali Bedirxan'ın yazıları yer alıyordu. 4. sayıdan sonra yeni yazarlar da dergide yazmaya başladı. Bu yazarlar daha sonra Kürt edebiyatında önemli isimler içerisinde yer aldı. 

KÜRT DİL BAYRAMI

Hawar dergisinin ilk sayısını çıktığı 15 Mayıs günü, 2006’dan bu yana Kürt Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Kürt PEN Eşbaşkanı ve dilbilimci Sami Tan, Hawar dergisinin Kürtçe için önemli bir başlangıç olduğunu belirterek, derginin yayına başlama tarihinin Kürt Dil Bayramı olarak kabul görmeye değer olduğunu söyledi.

TEKÇİ ULUS ANLAYIŞININ TAHRİBATI

Asimilasyonun, gerici milliyetçiliğin bir sonucu olduğunu belirten Tan, “Egemen ulus, tekçiliğe dayanan inşa sürecinde diğer dile ve kültürlerin yok edilmesini öngörür. Türkiye’de de böyle oldu. Ezilen ulusların dil ve kültürlerinin ortadan kaldırılması için her türlü yol ve yöntem uygulandı. Gerici ve soykırımcı bu zihniyetin artık değişmesi, yerini çok kültürlü ve çok dilli bir yaşama terk etmesi gerekiyor. Egemen güçler bugün de aynı politikada diretiyor. Bu da diğer dil ve kültürlere büyük zarar veriyor. Bu topraklar dil ve kültürlerin mezarlığına dönüştürülmüş durumda” dedi.

KİTLESEL GÖÇÜN KÜRTÇEYE ZARARI

Büyük bir Kürt nüfusunun işgal politikaları, siyasi, ekonomik, toplumsal nedenlerinden ötürü yurdundan göç etmek zorunda kaldığını hatırlatan Tan, bunun Kürtçeye de büyük zarar verdiğini söyledi. Kürt yerleşim alanlarının boşaltılmasıyla birlikte milyonlarca Kürt insanının doğal yaşam alanlarından koparıldığını, buna paralel olarak Kürtçenin de zorunlu olarak şehir sokaklarına sıkıştırıldığını dile getirdi. Tan, şöyle devam etti: “Şehirlerde artık eski yaşam alanlarında olduğu gibi Kürtçe konuşan insanların işini görmüyordu, şehir yaşamı egemen ulus diliyle şekillenmişti. Kürtçe statüsü olmayan, eğitim dili olma imkanlarından yoksundu. Bunun yanında Kürtler üzerinde uygulanan baskı ve şiddet politikaları Kürtçe üzerine de uygulanıyordu ve bu sebeple Kürtler kendilerini koruma kaygısıyla Kürtçeden uzaklaştı. Sonuç olarak şehirli yeni kuşak genellikle Kürtçeyi öğrenmeden yetişti, öğrenmiş olanlar da yetersiz, çift-köklü (Tirkmanci) biçiminde bir dil öğrendiler. Bu kötü durum gittikçe daha da kötüleşiyor. Bunun değişimi için özel bir planlamaya ihtiyaç vardır, bu planlamanın yürütülebilmesi için de Kürtçenin eğitim dili olmalı. Bu biçimde yeni kuşağa öğretilmesine ihtiyaç var.”

KÜRTÇE VE KÜRTLÜK BİLİNCİYLE YETİŞTİRİN

Tan, Kürtçe üzerinde özel politikalar uygulandığını, çözüm için bir dil politikasına; düzenli ve sürekliliği olan bir planlamaya ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Kürtçenin yazı alanında yetkinleştirilmesi, şehir yaşamına göre bir dilin inşa edilmesi gerektiğini belirten Tan, bu biçimde iletişim ve eğitim kurumlarıyla yeni kuşağa aktarılabileceğini kaydetti. Kürtlerin alternatif bir eğitim sistemini de inşa etmesinin önemine işaret eden Tan, kurumlarında ve evlerinde çocuklarına eğitim verilmesini istedi. Tan, şunun altını çizdi: “Çocuklarımızı Kürtçe olarak ve Kürtlük bilinciyle yetiştirelim.”

KAMPANYA STATÜ İSTEMİNİ GÖRÜNÜR KILACAK

Kürtçe Dil ve Kültür Platformu tarafından Kürtçenin resmi dil ve eğitim dili olması amacıyla yürütülen kampanyanın, Kürtlerin Kürtçeye yönelik statü ve eğitim dili olma istemini görünür kılacağına dikkat çeken Tan, imza sayısının artırılması için her kesin elinden geleni yapmasını istedi. Tan şunları ifade etti: “Dili seven tüm Kürtlerin bu çalışmalara sahip çıkıp destek sunması gerekiyor. İlk kez Kürtler net bir biçimde Kürtçeye statü talep ediyor. Siyasi farklılıklara takılmadan sivil ve demokratik bir biçimde örgütleniyorlar. Bu da Kürtçe yıldızının parıldadığını ve gittikçe daha da parıldayacağını gösteriyor.”

KARAR VERMEMİZ GEREKİYOR

Kürtlerin, Kürt olarak yaşamaya devam etme ya da dayatılan kimliği kabul etme konusunda karar vermesi gerektiğini kaydeden Sami Tan, şunları ekledi: “Buna göre hareket etmeleri; varlıklarını, kimliklerini yitirmek istemiyorlarsa dil ve kültürlerine sahip çıkmaları gerekiyor. Bu, hepimizin sorumluluğu ve bu sorumluluğu üstlenmeliyiz. Kendimizden, etrafımızdan başlamalıyız.”

Yorumlar (0)
23
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Erken seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30